Facebook dünyasında geçtiğimiz günlerde büyük değişiklikler oldu. Önce Türkçeleşti, ardından yeni tasarıma geçti ve yeni tasarımla farklı fonksiyonları ön plana çıkardı ve en sonda “Facebook Connect” servisini sundu. Karşımızda yei nesil facebook var. Yeni nesil facebook’da ortaya çıkan yeni nesil markalama fırsatlarını özetlemeye çalıştım. Sizce, 2009′da facebook’da markalar için ne fırsatlar var?

Önce biraz rakamlar,

- (7 Aralık itibariyle) Facebook’un Türkiye sınırları içinde yaşayan 6.664.000 üyesi var.

- Alexa’ya göre Facebook, Google’ın hemen ardından ülkedeki en populer ikinci site. Facebook’un (hala) bu kadar populer olduğu ender ülkelerden.

- Facebook’un Türk kullanıcılarının %60′ı erkek, %40′ı bayan (Kaynak: Facebook ads)

- Facebook’un Türk kullanıcılarının ortalama yaşı 22 (ortancanın yaşı). Tahminimden daha genç

Facebook’da Markalama

- Facebook için uygulama geliştirme işi öldü. Facebook’un yeni tasarımı, facebook için geliştirilen uygulamaların yayılmasını kolaylaştıran bir yapıda değil. Artık, kişilerin profillerinde, kendi ekledikleri uygulamalar yer almıyor. Uygulamanın viral yayılması inanılmaz zor. İnsanlarda da bir bıkkınlık gözlemliyorum açıkçası.

- Facebook’un yeni tasarımıyla ön plana çıkardığı en önemli özellik “Fan Sayfaları”. Bu kısmen, facebook’un gelir modeli olarak bu özelliği görmesinden kaynaklanıyor.  Artık kişi arama sayfalarının sonuçlarında, aranan kişi, aranan kişinin arkadaşları ve aranan kişinin fanı olduğu markalar geliyor. Fan sayfalarının viral dağıtımı oldukça kolaylaştırırmış. Ayrıca, markaya, sayfayı kişiselleştirme ve üye sayısından bağımsız olarak üyelerle iletişim imkanı sunuyor.

Facebook üzerinden topluluk kurmak ve topluluk yönetmek ajanslar için gelir kalemi olabilir.

- Facebook’un yeni tasarımında en çok ön plana çıkardığı özellik “durum çubuğu” özelliğidir. Facebook’da arkadaşlarınızın “statü değişiklikleri (status updates)” takip edebilmeniz için bir tab bile vardır. Feed’lerde de gördüğüm kadaıyla daha öncelikli olarak yer alıyor. Facebook üzerinden markalama için artık çok güçlü bir araçtır. Durum çubuğunu otomatik olarak değiştiren uygulamalarda markalar için fırsat görüyorum.

- Son olarak da “facebook connect“e değinmekte fayda var. Facebook Connect ile kullanıcılar başka sitelere kendi facebook profilleriyle giriş yapabilecekler ve o sitedeki aktivitelerini facebook’a taşıyabilecekler. “Facebook Connect”in özellikle advergames ve interaktif kampanya siteleri için büyük fırsat taşıdığını düşünüyorum.  Hem insanlar için daha kolay üyelik sağlar, hem facebook kullanımı çok yaygın (google kimliği sayısından daha yaygın olduğunu tahmin ediyorum), hem de bu tarz eğlenceli sitelerin içeriği insanların facebook’da paylaşmları için daha uygun.

Konuk Yazar: Idil Cakim, uluslararasi hakla iliskiler sirketi Golin Harris’te interaktif medya baskan yardimcisi olarak calismakta. Idil’in Internet uzerine iletisim ve arastirma uzmani olarak 10 yili askin deneyimi var.Idil’in dijital WOM uzerine dusuncelerini dotwom adli blogundan takip edebilirsiniz.

Şirketler ve markalar, bloglar ve sosyal ağlar yoluyla müşterilerine ulaşmak için yarış içindeler. Internet kullanıcıları tarafından bu özel alanlarda yadırganmamak için oldukça çabalıyorlar. Marka temsilcileri, ürün örnekleri, güncel konuşmaya yakın mesajlar derken, yeni bir pazarlama yöntemi ortaya çıkıyor. Kimi şirketi 50, kimini ise 5,000 kişi takip ediyor. Marka cazibesi, sosyal ağa yapılan yatırımlar fark yaratıyor. Ancak pek çok şirket sosyal medya alanlarından gelir sağlamakta zorlanıyor.

Gerek Facebook yoluyla, gerek email yoluyla arkadaşlarımın bana ilettikleri, en çok ilgimi çeken linkleri düşünüyorum. Bunların coğu eğlendirici olmanın ötesinde sosyal içerikli ve güncel bir konuya bağlı. Acaba sosyal medya şirketlerin reklamvari mesajları için uygun mu? Yoksa bu alanlar daha cok vakıflar ve yardım kuruluşlarının geniş kitlelere ulaşabilmelerine mi yarıyorlar?

Nitekim bir blog yazmaya başlamak ya da gelişmiş bir sosyal ağda grup kurmak için paradan çok zamana ihtiyaç var. Insanların bam teline basan bir mesajla, vakıflar ve yardım kurumları kendilerine Internet’te pek çok destekci bulabilirler. Zira insanlar sosyal ağ sitelerine öncelikle arkadaşlarıyla konuşmaya, paylaşmaya gidiyorlar. Bu ortamlarda, bir arkadaştan gelen özel bir mesaj ya da tavsiye, bir kişiden onlarca kişiye kısa zamanda yayılabilir.

Bugünkü ekonomik calkantıda şirketler zor durumda kalırken, yardım kurumları da bagıslarında duşüş görüyorlar. Sosyal medya araçları bu kurumlara hesaplı bütçeyle etkin kampanyalar yürütme imkanı sağlıyorlar. Microsoft’un I’M Making A Difference kampanyasina katılanlar, Windows Live™ Messenger (eski MSN) kullanarak, her instant messenger konuşmaları ile seçtikleri bir yardım kurumuna bagışta bulunuyorlar. Seçenekler arasında UNICEF, Sierra klubü ve hayvanlara yardım derneği gibi kurumlar var. Messenger kullananların yapmaları gereken tek şey yardım kurumunun sembolunu chat alanlarına eklemek. Gerisini, Microsoft kullanıcılar adına o kuruma bagış yaparak hallediyor.

Internet yoluyla yardım kampanyalarına destek bulmak icin Microsoft gibi büyük bir şirketle ortaklık kurmak zorunlu değil. New York’da kurulan Charity:Water, Afrika’da temiz suya ihtiyacı olan köylere kuyu açarak binlerce kişinin hayatını degiştiriyor. Isteyenler bu kuruma Internetten bagış gönderebiliyor, kuyuların açılışını gösteren videolar izleyebiliyor ve kendi arkadaşlarını kampanyaya davet edebiliyorlar.

Sosyal medya alanlarından yeni kitlelere ulaşmak isteyen vakıflara ve yardım kurumlarına tavsiyelerim şöyle:

1- Girişiminizi açık ve kısa bir şekilde iletin. Böylelikle Internet kullanıcılarının mesajınızı kopyalayıp, kolaylıkla bir arkadaşına göndermesine yardımcı olursunuz.

2- Insanların sizin Web sitenizi keşfetmesini beklemeden, alanınızda oluşmuş gruplara katılın. Örneğin, Facebook’ta grup oluşturun, Twitter yoluyla gönüllülerle konuşun, saha calışmalarınızı gösteren videoları Metacafe’ye koyup, sizi izleyenlerle paylaşın.

3- Logonuzu basit bir yazılım programı (widget) haline getirip, sizi destekleyenlerin bloglarına ve sosyal ağlardaki profillerine bunu yüklemelerine izin verin. Fazla teknik bilginiz olmasa bile, Widgetbox.com ya da Clearspring.com gibi sitelerden faydalanarak logonuzu ya da söyleminizi sitelere eklenebilecek bir buton haline getirebilirsiniz. Böylelikle, sizi destekleyenler girişimlerini arkadaşlarıyla da paylaşabilir ve sizin haberciniz olabilirler.

4- Internet yoluyla bagış yapmayı kolaylaştırın. Web sitenizin ön sayfasından belirgin bir şekilde nasıl bagış yapılabileceğini belirtin.

5- Diğer sayfalarda yapılan bagışın nasıl kullanıldıgı ve ne tür çözümler üretmekte kullanıldıgını fotoğraflar, mektuplar ve video klipleriyle gösterin.

Internet kullanıcıları; sosyal ağlara, bloglara, forumlara kendilerini özgün şekilde ifade edebilmek için gidiyorlar. Ne tür hobileri olduklarinı belittikleri gibi, hangi kurumlara destek verdiklerini de açıklıyabilir, ihtiyacı olanlara yardım eli uzatabilirler.

Türk internet kullanıcıları olarak, cuma günü en populer blog servisi sağlayıcılarından blogger’ın kapatılmasıyla şok olduk. İlk saatlerde kapatılma sebebi ile ilgili farklı farklı sesler çıksa da sonradan anladık ki, digiturk, blogger platformu üzerinden korsan yayın yapan bir kaç blog için blogger üzerindeki tüm blogları kapatmış. (Kapatılma olayının ayrıntılarını buradan okuyabilirsiniz)

Internet kullanıcısı olarak hislerimi Uğur Özmen‘in bu sözleri ifade ediyor. ‘her gün bloglarına göz attığım dostlarımın, arkadaşlarımın, tanımadığım insanların bloglarına girdiğimde “T.C. Diyarbakır 1. Sulh Ceza Mahkemesi 20.10.2008 tarih ve 2008/2761 sayılı kararı gereği bu siteye erişim engellenmiştir.” gördüğüm anda, digiturk bana saldırmıştır’. Her gün okuduğum ve ilham aldığım bloglara digitürk’ün işbilmezliği sebebiyle ulaşamamaya bozulmuş durumdayım.

Bu olay bence yılın PR skandalıdır. Pazarlama yönetimi açısından tespitlerimi sıralamak isterim.

1. Internet’in hafızası vardır.

İnternet’te markanızı kullanarak yazdığınız yorumlara dikkat etmelisiniz. Yorumların uslubuna, anlamına özel bir dikkat etmelisiniz. Çünkü yazdığınız şeyler direkt olarak marka kimliğini yansıtıyor. Ki unutmayın internetin hafızası vardır. Yazdıklarınız bir daha silinmemek üzere orada kalır. Bu konuda ülkemizdeki iyi örnek Starbucks’dır. Kötü örnek ise ne yazık ki, Digiturk’dur. Kendisi, digiturk fraud yöneticisi olarak tanıtan kişi, yazının içinde dügüturk geçen tüm yazıları buluyor ve onu yazan bloggerı çeşitli şekillerde tehtit ediyor (Örnek hikayeyi okuyabilirsiniz). Digitürk için inanılmaz bir itibar kaybı.

2. Sosyal Medya ilişkileri PR’ın bir fonksiyonu olmalı

Digiturk örneğinden devam edersek, merak ediyorum, fraud yöneticisinin yaptıklarından acaba PR ve pazarlama departmanları haberdar mı? Pazarlama departmanları geç olmadan sosyal medya ilişkilerini yönetme işini sahiplenmeli. Bunu teknik veya hukuk birimlerine bırakmamalı.

3. Şeffaf Olunmalı

Bu yazıyı yazdığım sırada Digitürk’den bir açıklama gelmiş değil (açıklama geldikçe güncelleme yapacağım). Muhtemelen yarın, izinsiz maç yayını için son çare olarak bu kararı aldıklarını ve asıl amaçlarının herkese zarar vermek değil de sadece bu blogları kapatmak olduğunu söyleyecekler. Ama bu açıklamalar, davanın istanbul değil de diyarbakır’da açılmış olması yüzünden inandırıcı olmayacak.

4. Markaya Karşı Durmak Cool Bir Duruş

Büyük çaplı kullanıcı protestoları ve iptaller digitürk için büyük bir sorun olacaktır. İnsanlar (yasaktan etkilensin veya etkilenmesin) savunduğu değerler için aboneliklerini iptal ettirmeye başladılar. Online konuşmalardan anlaşılacağı gibi iptal ettirmeyi büyük bir gurur ile yapıyorlar ve arkadaşlarını etkilemeye çok istekliler. Abonelik iptalinin ve bunun üzerine konuşmaların cool (moda) bir davranış olacağını öngörüyorum.

5. WoMM’un Gücü

Türkiye’de ilk defa bir markaya karşı bloglardan ve online topluluklardan başlayan bir olaya şahit oluyoruz. Olayın görülmemiş bir hızla yayılacağını ve sosyal medyanın gücünü ıspat edeceğini tahmin ediyorum. BlogArama‘da, Twitter‘da, Eksisozluk‘de olayın ne boyutlara ulaştığını takip edebilirsiniz. Biz pazarlamacılar için çok dikkatle incelememiz gereken bir örnek olay.

Visa, Facebook’da kucuk isletmelerin kendini tanitmalari ve diger kisilerle kolayca isbirligi yapabilmelerini saglayan bir facebook uygulamasi gelistirdi. Uygulamayi kuran ilk 20.000 kisiye de 100$ degerinde Facebook reklami hediye ediyor. Facebook reklamlarini ilk defa denemek ve kendi isinizi facebook uzerinden tanitmak icin guzel firsat.

Uygulamayi kurmak icin link

Son 18.000 kisi. 100$’lik reklam hakkindan elde etmek icin gec kalmayin.

P.S: Uygulamayi kurfuktan birkac dakika sonra mail adresinize 100$’lik reklam kuponu geliyor. Hemen ardindan facebook’da kendi reklam programinizi baslatabilirsiniz.

Konu ile ilgili Pazarlama kaynakları

Topluluk Sitelerinde Pazarlama

Uzun suredir acilmasini bekledigimiz Myspace’in tr.myspace.com adresinden Turkce olarak yayina basladigini farkettim. Turkcelestirme islemleri hemen hemen tamamlanmis. Menuler ve basliklarin disinda, baslica video ve muzik icerikleri aciklamalariyla beraber Turkcelestirilmis.

Myspace nedir, sorusunu da site de asagidaki gibi yanit bulabiliyorsunuz?
“Bedavaya aramıza katılın ve profilleri görüntüleyin, eski ve yeni arkadaşlarınızla bağlantı kurun, blog tutun, müziklere puan verin ve daha fazlasını yapın!”

Alexa’ya gore myspace dunyanin en populer sosyal network sitesi durumunda. Turkiye’de ise henuz potansiyelinin cok altinda ve listede 45. sirada gorunuyor. Sosyal network kavramina cok sicak, kullanicilarin sadece arkadaslarini degil tum profilleri gormek ve gezinmek istedigi ulkemizde myspace’i buyuk potansiyel bekliyor.
Myspace’in basari potansiyeli bir yana, bundan sonraki donemde sosyal networkler, pazarlama dunyasinin gundeminde daha fazla yer kaplayacaktir. Topluluk stratejileri, myspace’de pazarlama yollari onumuzdeki konular arasinda yer alacak. Bu konuda faydalanabileceginiz linklere buradan ulasabilirsiniz.

Bu arada sizin myspace Turkiye hakkinda gorusleriniz neler? Bende kendi goruslerimi yorumlarda paylasicagim.