Bu yazıda biraz ileri bakarak biz pazarlama insanları için önümüzdeki dönemde iş yapış biçimimizi etkileyecek yenilikleri incelemek istiyorum. Bu yenilikleri futurist bir bakış açısıyla değil, şimdi ortaya çıkmış ve pazarlamayı sessiz sedasız değiştiren yenilikler olarak görelim. Bizler için anlamı, yeni servis fırsatları, yeni iletişim dilleri, yeni değer yapma biçimleri olabilir. Aynı şekilde fırsatlar rakipler içinde geçerli. Tavsiyem, “Benim için ne fırsat var?” bakış açısıyla yenilikleri tek tek düşünmeniz ve bir vizyon geliştirmenizdir.

Amazon Mobile:

Mobil fiyat karşılaştırma aslında son bir kaç senedir gündemde olan bir konu. Bu uygulamalar insanları mağazalarda dolaşırken, cep telefonlarına ürünün barkodunu girerek fiyat karşılaştırma yapması imkanını veriyor. Böylece mağazadayken, anında en uygun fiyatı bulabiliyorsunuz. Ürünü mağazadayken inceleyip, dokunup ve hatta deneyebiliyor, isterseniz de cep telefonunuzdan fiyat karşılaştırması yapıp en uygun fiyata satın alabiliyorsunuz.

Şu ana kadar bu teknolojiye adaptasyon ciddi yüksek bir düzeyde değil. Ancak geçtiğimiz ay içinde Amazon’un bu yeniliği adapte etmesinden sonra resmin hızla değişebileceğini tahmin etmek güç değil. Amazon Mobile ile insanlar mağazadayken o ürünün Amazon’daki fiyatını öğrenebiliyor ve isterlerse tek tuşla satın alabiliyor. Dünyanın en büyük e-ticaret şirketinden kullanıcı dostu bir yenilik. MobilInternet’in pazarlamaya en büyük etkisini bu yenilikte göreceğiz. Ülkemizde de önümüzdeki dönemde bu alanda yenilikler bekleyin.

Facebook Connect

Facebook, Google ve Myspace “data taşınabilirliği” uygulamalarıyla 2009’da interneti büyük ölçüde değiştirmeyi vadediyorlar. Öncelikle “facebook Connect”i kısaca tanıyalım. “Facebook Connect”, insanlara tüm internet üzerinde kullanabilecekleri bir kimlik veriyor. Facebook üyeleri, programa dahil sitelere yeniden üye olmadan sadece mevcut facebook kullanıcı adlarıyla giriş yapabilecekler, bu sitelerdeki arkadaşlarını görebilecekler, onların site içindeki önerilerini ve yaptıklarını izleyebilecekler ve son olarak aktivitelerini facebook üzerinden yayınlayabilecekler.

Dijital stratejimiz için çok büyük fırsatlar barındırıyor. Örneğin, facebook connect ile etkili kişileri tanıyıp onlara özel promosyon yapabileceğiz, kullanıcıları üyelik formlarıyla uğraştırmadan tek tıklama ile sitemize üye yapabileceğiz, en güvenilir tavsiye yolu olan arkadaştan arkadaşa tavsiyeden faydalanabileceğiz ve son olarak Facebook Connect üzerine yeni servisler tasarlayabileceğiz. Örneğin, insanlara internet üzerinden satın almak istedikleri ürünler hakkında arkadaşlarının tavsiyelerini gösteren bir servis geliştirebileceğiz. Facebook Connect sonrası interneti gerçekten bir bütün olarak görme şansına sahibiz, internet’de varlığı bulunan hemen her işi yakından ilgilendiren bir yenilik.

Kyte.tv

Kyte.tv ve Qik.com gibi sitelerin getirdiği yenilik, insanlara canlı video yayını yapma imkanı sunması. Bilgisayarınızdaki kameradan veya cep telefonunuzdan canlı video yayını yapıp internette yayınlayabiliyorsunuz. Yakın zamanda en büyük video portalı youtube.com’un da benzer bir girişime başlayacağı da konuşulanlar arasında. 2009 yılında hayatımıza girecek 3G’de kyte.tv gibi platformların büyük kitlere ulaşmasını kolaylaştıracak.

Kyte.tv ile insanlar her an canlı yayın yapabilme şansına sahip. Böylece aslında biz pazarlamacılar için hemen her noktada bir canlı yayın kamerasına sahip olma şansına sahibiz. Mobil canlı yayınların, habercilik ve etkinlik pazarlaması gibi alanlarda etkisisi büyük olacak. İçerik geliştirme temelli yeni kampanya türleri ortaya çıkacak. Satış noktası denetimi gibi kimi pazarlama süreçleri de kyte.tv gibi yeniliklerle kolayca outsource edilebilir hale gelecek. Örneğin, Türkiye’nin her satış noktanızın aynı anda kameralar ile denetleyip raporlandığını hayal edin.

Change.gov

Amerika’nın ilk dijital başkanı Barack Obama, ülkeyi yönetirken de dijital dünyanın tüm nimetlerinden faydalanmaya kararlı. Dijital başkan deyimini hakediyor çünkü seçim kampanyası döneminde dijital dünyayı çok başarılı olarak kullanarak milyonlarca amerikalının sempatisini kazandı. Başkanlığa “Change (Değişim)” mesajıyla seçildi ve ilk icraat olarak da change.gov sitesiyle ülke yönetme biçimini değiştirmeyi amaçlıyor. Bu site başkanın halkıyla direkt olarak diyalog kurabileceği, insanların ülke yönetimi kararlarına etki edebileği ve fikirlerini paylaşacağı bir platform sunuyor.

Change.gov’un en göze çarpan özelliği ise, tüm amerikalılara başkanın icraatlerine etki etme şansı veren “Open Government (Şeffaf Devlet)” uygulaması. Burada site üyeleri, ülkelerinin geleceğine ilişkin fikirler ortaya atıp tartışabiliyorlar. Fikirler herkese açık ve her site üyesince oylanabiliyor. Obama ve ekibi bu fikirlere aktif olarak katkıda bulunuyor. En beğenilen fikirler ve politikalar Amerikan halkı tarafından aylanıp başkan ve ekibinin dikkatine sunuluyor. Demokrasi 2.0 denemesi. Markalar için ders şu ki, insanlar ülke yönetimine bile birey olarak katılıp yönetime etki edebiliyorken, bunu diğer tüm kurumlar için de yapabiliyor olmayı bekleyecektir. Change.gov ile şeffaflık ve katılım bir sonraki seviyeye çıkmıştır. Markalar bu trendden geri kalamaz.

Google Streetview

Google, Maps ile tüm dünyadaki sokakları tek tek ulaşılabilir ve aranabilir yaptıktan sonra, geçtiğimiz yıl içinde her sokağın panaromik görüntüsüne ulaşma imkanı veren StreetView’i lanse etti. Kullanıcılar StreetView ile dünyadaki bir çok metropoldeki sokakların fotoğraflarına tüm açılardan ulaşabiliyorlar. İstedikleri yerlerde sanal bir tur yapıp aradıkları mekanları bulabiliyorlar. StreetView’in bulunduğu şehirler arasında henüz İstanbul yok, ancak bu hızlı büyüme ivmesiyle istanbul’unda StreetView’e yakın zamanda dahil olacağına şüphem yok.

Yeni Nesil mobil cihazlar ile bu yenilik gitgide daha da hayatımızla bütünleşiyor. Pazarlama insanları, bu tip yer bazlı servislerdeki yenilikler yakından takip edilmeli. Bu servisler kullanıcılara bulundukları mekan ile etkileşimini farklı bir boyuta taşıyor. Bu alanda henüz daha aralanmamiş marka deneyimini zenginleştirme ve katma değerli servisler geliştirme fırsatları var. Bu alanda önümüzdeki dönemde sıkça yenilik duyacağız.

Bu yazım DigitalAge Ocak09 sayısında da yayınlandı.

2009′da dijital dünyayı en çok etkileyecek büyük güçlerden biri olarak “Google FriendConnect” ve “FacebookConnect” gibi uygulamaları görüyorum. Web’e ve iş yapma biçimimize etkisi çok fazla olacak ve bu da heyecan verici.

Öncelikle “facebook Connect”i kısaca tanıyalım. “Facebook Connect” kullanıcılara tüm internet üzerinde kullanabilecekleri bir kimlik veriyor. Programa dahil sitelere yeniden üye olmadan sadece mevcut facebook kullanıcı adlarıyla giriş yapabilecekler, bu sitelerde Facebook’daki arkadaşlarını görebilecekler, onların site içindeki önerilerini ve yaptıklarını izleyebilecekler. Ayrıca tüm internet dünyasında yaptıkların (istediğin ölçüde) kendi facebook profilinde gözükebilecek.

Bu şekilde,

- İnternet’i gerçek anlamda bir platform olarak görmeye başlayacağız. Thomas Friedman’in “Dünya Düzdür” kitabında globalleşmeye ithafen söylediği “Duvarların (berlin duvarı) olduğu bir dünyada dünyayı bir bütün olarak görmemiz mümkün değildi” sözünü günümüz internetine de “Birbiriyle etkileşmeyen yapıların olduğu bir internette interneti bir bütün olarak görmemiz mümkün değildi” şeklinde uyarlayabiliriz. Artık interneti bir bütün olarak görmeye başlıyabiliriz. Dijital stratejimizi artık bu bütünden soyutlayıp tek bir site üzerine kuramayız.

- Web’in gerçek anlamda sosyal olduğu bir dünyaya adım atıyoruz.

- Online dünya ile offline dünyanın birbirine daha da yaklaştığı bir dünya geliyor. Çünkü hemen her sitede arkadaşlarımızı bulabilecek ve onların tavsiyelerini alabileceğiz.

- Profillerimizi istediğimiz yere taşıyabileceğiz. Üye olma süreci bir site için engel değil artık.

- Tartışmamız gereken “privacy (gizlilik)” konuları daha da belirecek.

Bu konuda RazorFish’in çok açıklayıcı bir sunumu var.

“Dijital Pazarlama Stratejisi” yazımı bir sunuma çevirdim. Izleyebilir ve sunumu indirip paylaşabilirsiniz.

Not: Bu yazım DigitalAge Aralık sayısında yayınlandı

7 Faydalı Araç ve Uygulama Önerileri

Pazarlama stratejinizi planladığınız bu günlerde, önümüzdeki günlerde sıkça gündemimize gelecek ve geri dönüşlerinin yüksek olacağına inandığım 7 dijital aracı paylaşmak istiyorum. Bu araçları ‘faydacı’ bir gözle inceleyeceğim ve hepsinde dijital stratejinizi geliştirmek için kullanabileceğiniz fikirler yakalamaya çalışacağım.

1. Arama Sonuçlarından Beslenen Yaratıcılık

Pazarlama stratejimizde, arama motoru pazarlamasını, sadece trafik yaratmanın ötesinde farklı bir gözle bakmamız gerekiyor. Google’ın sunduğu yeni araçlar ile her bir arama sorgusunun nerede, hangi sıklıkla arandığını görebiliyor ve zaman içindeki değişimini analiz edebiliyoruz. Bu aracı etkin kullanarak, gerçek kullanıcı davranışına dayanan, gerçek zamanlı bir pazarlama araştırması aracına sahip olmuş oluruz. Dijital stratejinizde bu aracı kapsayacak süreçler geliştirin ve sonuçları tüm şirkete raporlayın.
Öneriler

* Tüm pazarlama takımınızın Google Trends, Google Search Insight ve Google Keyword Selection Tool’u tanıdığından ve nasıl kullanılacağını bildiğinden emin olun.

* Sektörünüzle ilgili, markanızla ilgili ve ürün kullanımı ile ilgili arama sorgularını takip edin. Aranma sıklığını şirket içinde sürekli raporlayın. Sonuçlardan çıkabilecek fırsatları (yeni ürün, yeni kampanya fırsatı…) tartışın.

2. Daha İyi Sonuç Almanın Tek Garanti Yolu: Test Yapmak

Pazarlardaki durgunluk beklentisi önümüzdeki yılki pazarlama bütçelerini kısıyor. Pazarlama yöneticilerinin üzerinde daha az kaynakla daha fazla sonuç alma baskısı her zamankinden daha yoğun olarak hissediliyor. Kaynakların etkin kullanımı kritik. Dijital dünya’nın pazarlamaya en büyük katkısı olan ölçümlemeye bu yıl daha fazla enerji ayırmalıyız. Öğrendiklerimizi bir bütün olarak pazarlama stratejimizi iyileştirmekte kullanabiliriz.
Öneriler

*. ‘Google WebSite Optimizer’ aracı ile başvuru sayfalarınızı veya satış sayfalarınızı test edin. Daha yüksek geri dönüşleri hedefleyin.
*. ‘Google Adwords’ aracını reklam sloganlarınızı test etmek için kullanın. Örneğin reklam metninde ‘kolaylık’ mesajı mı vermeil ‘tasarruf’ mesajı mı? Bunun gibi birçok şekilde dijital dünyada, geleneksel mecralardaki mesajınızı test edebilirsiniz.
*. Online satış yapıyorsanız online mağazanızdaki fiyatlarınız basitçe, geleneksel mağazalardaki fiyatlarınızın aynısı mı? Eğer böyleyse çok büyük miktarda para kaybettiğinizden emin olabilirsiniz. Farklı müşteri segmentlerine farklı fiyatlar sunarak testler yapın, farklı fiyat seviyelerinden satış miktarlarını gözlemleyin. Ancak bu şekilde testlerle karlılık artabilir. Doğru fiyatlama yapmak karı en hızlı arttırmanın yoludur.

3. Birlikte Geliştirmek, Açık Müşteri İlişkileri

Web2.0, sağladığı yeni araçlarla insanların birlikte çalışma şekillerini muazzam şekilde iyileştirdi. Bunun bir sonraki adımı, aynı iyileşmeyi şirket-müşteri ilişkilerinde yakalamaktır. Yaratacağımız platformlarla müşterileri ürün geliştirme süreçlerine dahil edebilir ve kullanıcıların birbirine yardımcı olacakları ortamlar yaratabiliriz.
Öneriler

*. Mystarbucksideas.com ve ideastrom.com sitelerini inceleyin. Kullanıcıların, marka için yeni fikir geliştirme motivasyonlarını anlayın. Benzer sistemleri şirket içinde veya daha geniş olarak müşterilerin katılımıyla nasıl hayata geçirebileceğinizi analiz edin.
*. Müşteriler, ürünleri ile ilgili sorun yaşadıklarında nasıl bir süreç izliyorlar. Arama motorlarında ve kendi sitenizde arama yapın. Sonuçlar tatmin edici mi? Getsatisfaction.com sitesini inceleyin. Ürünü kullanan insanların birbirlerine yardım ettiği platformların şirketinize katkısı ne olurdu?

4. Data Görselleştirme Yeni Fark Yaratma Alanıdır

Ürünler gitgide bilgi yoğun hale geliyor. Bunun en basit örneğini içtiğiniz suyun ambalajındaki besin değeri tablosundan görebilirsiniz. Online dünyada durum daha da karmaşıktır, çünkü bu dünya, içerdiği sınırsız datanın ötesinde, bu dünyada yapılan her işlemin izini de taşır. Bu izlerin çeşitli data görselleştirme metodları ile yeniden yorumlanarak faydalı araçlara dönüştürülebiliyor. Dijital dünyadaki yeni fark yaratma alanlarından biri data görselleştirmedir.
Öneriler

*. Vizlab.nytimes.com ve flowingdata.com adreslerinden çeşitli data görselleştirme örneklerini inceleyin.
*. Labs.digg.com sitesini inceleyin. Bu site, insanlara digg.com sitesindeki haberleri gezinmeleri için farklı arayüzler sunuyor. Farklı arayüzleri siz nasıl kullanabilirsiniz?

5. Mobil Internet’in Yükselişi

3G ihalesi, netbook’ların hızlı yükselişi, Google Android gibi açık kaynak işletim sistemlerinin yaygınlaşması ve iphone kullanımının hızla artması mobil internet’i 2009 yılında dijital stratejimizi şekillendirecek en önemli güçlerden biri yapıyor. Mobil internetin en önemli farkı müşterilerimizle lokasyon (yer) bazlı etkileşim yaratabiliyor olmamız. Bu yenilik, markalar için bir çok yeni servis fırsatı da barındırıyor. Ayrıca, mobilite, dijital pazarlama kampanyalarımızı, bilgisayar ekranlarıya sınırlı kalmadan daha hayatın içinde kurgularla zenginleştirmemizi sağlıyacak.

Öneriler

*. Iphone edinin veya kullanın. Muhtemelen sektörünüzle ilgili itunes’da bir çok uygulama bulacaksınız. Bu uygulamaları inceleyin ve karşıladığı müşteri ihtiyaçlarını anlamaya çalışın
*. Yolda, arabada veya seyahat ederken, insanların ürününüze yönelik neye ihtiyaç duyabileceğini tartışın.

6. Sosyal Medyanın Etkin Kullanımı

Pazarlama dünyasında sosyal medya kullanımının standart hale dönüşeceği bir yıla giriyoruz. Dijital stratejiler “Bloglar nasıl kullanılacak?”, “Topluluk sitelerinde neler yapacağız?” gibi sorulara cevap vermeli. Bu mecralar birer tanıtım alanının ötesinde birer diyalog kanalı olarak görülmeli. Çünkü, bu mecralar gücünü insanların birbirini etkileyebilmesinden alıyor. Bu mecralarda insanlara konuşacak ve arkadaşlarına yaymaya değer görecek konular yaratın.

Öneriler

*. Dinleyin. Technorati.com ve search.twitter.com’da markanızla ve sektörünüzle ilgili neler konuşuluyor takip edin.
*. 300’den fazla sosyal medya kampanya örneğini (tinyurl.com/sosyalmedya) inceleyin.

7. Ortaklık (Affiliate) Programları Geliştirmek

Başka insanların/kurumların nihai performansınıza yaptığı katkıyı ödüllendiren ortaklık programları bu yıl daha sıkça gündemimize gelecek. Örneğin, nihai hedefiniz satışları arttırmak olabilir, bunun için size satış yönlendirmesi yapan herkesi ödüllendirmeyi vadedebilirsiniz. Program ortaklarınızın kullanacağı çeşitli widgetlar, paylaşım araçları ve görseller hazırlayarak programınıza katılımı kolaylaştırabilirsiniz. Dijital stratejinize performans odaklı yeni deneylere yer açmalıyız.
Öneriler

*. Dijital stratejinizin nihai hedefleri açık mı? Bu hedefleri maddi olarak ifade edebiliyor musunuz? Her yeni satış için ödeyebileceğiniz fiyatı tahmin edebiliyor musunuz?
*. Threadless.com ve Amazon.com’un yarattığı ortaklık programlarını inceleyin. Katılımı teşvik için hazırladıkları araçlara dikkat edin.

Katıldığım hemen her danışmanlık projesinde yanlış(eksik) soruları dinlerken kendimi buluyorum. Kabaca, ana odak ‘Satışları arttırmak için ne yapmalıyım?’ şeklinde oluyor. Ya da bunun eş anlamlısı olarak, ‘daha fazla üye’, ‘daha fazla başvuru’ şeklinde. Bu durumda odağımı ‘markanın potansiyelini en yükseğe çıkarmak’ şeklinde değiştirmek için kendimi zorluyorum. Çünkü markanın potansiyelini arttırmak, satışları arttırmaktan daha büyük bir alanı ifade eder. Bu yazımda amacım bu daha büyük alanı tarif etmek ve başlıca yöntemleri paylaşmak. Özellikle online satış yapan markalar, kendileri için yeni fırsatlar bulabileceğini düşünüyorum.

Potansiyelimi ’satışların’ ötesinde nasıl arttırabilirim?

İkinci El Satın Al

Talep Et

Satma Opsiyonu

Hediye Et

Bağış Yap

Abone Ol

Satışına Katkıda Bulun

İkinci El Satın Al

- Ürünü, ikinci elini satın alabilme opsiyonu ile birlikte sunmak demektir.

- Başlıca uygulayıcısı Amazon.com’dur. Her ürün sayfasında müşterilere aynı ürünün ikinci elini de satın alma opsiyonu sunuluyor.

- Ürün döngüsünü hızlandırmak için ‘ikinci eli sat, yenisini %X ucuza al’ tarzı kurgular denenebilir

- Bu uygulamanın pazarınızı büyütebileceğinden emin olun. Dikkatli kurgulanmadığı zaman, yeni ürün satışlarınızı azaltma riski de taşır.

Talep Et

- İnsanların ne satın almak istediklerini söyledikleri kurgudur.

- Site içi aramayla entegre edilmesi faydalıdır. Cünkü, insanlara arama sonuçlarında ‘aradığınız ürün bulunamadı’ demek yerine ‘Bulamadınız mı, talep edin, ürün çeşitliliğimize ekleyip ekleyemeyeceğimizi araştıralım’

- Ürün farklılıklarının çok olduğu markalarda özellikle faydalıdır. En güzel örneğini Etsy.com’da Alchemy uygulamasında görebilirsiniz. Burada, insanlar satın almak istedikleri el yapımı tasarımı tarif ediyor ve tasarımcılardan ihtiyaçları için teklif alıyor.

- Genellikle satış hacmini arttırıcı bir etkisi vardır.

Satma opsiyonu

- Zillow, bir emlak listeleme servisidir. Sitede evinizi satış için listeleyebilirsiniz, ama satış için kendinizi hazır hissetmeyip evi satma zorunluluğu olmadan ‘Şu fiyat olsa satmayı düşünebilirdim’ diyerek listeleyebilirsiniz.

- Network etkisinin (listelenen ürün sayısı) önemli olduğu durumlarda etkilidir. Marka, ev arayan kişilere daha fazla seçenek sunma şansına sahip olur

- Kimi durumda, kesin satış niyeti olmayan bu evlerin, satışıda gerçekleşebilir. Böylece iş hacmi genişler

Hediye Et

- Ürünün ödemesinin yapıldığı ama teslimatının hediye olarak başkasına yapıldığı durumdur.

- Hediye vermek hediye çeki, indirim kodu gibi kurgularla da gerçekleşebilir.

- Hediye paketi, mesaj ekleyebilme, haber verme servisleri gibi opsiyonlarla servis zenginleştirilebilir

Bağış Yap

- İnsanların ürünleri satın almak dışında ihtiyacı olanlara (vakıflar aracılığıyla vb.) paylaşabildiği durumdur

- Marka, bağışlanan ürünler kadar kendisi de bağışlayacağının sözünü vererek bağışları daha da teşvik edebilir

- Hands-Me-Down ikinci el bebek kıyafetlerinin alınıp satıldığı bir platformdur. Platform müşterilerine bebek kıyafetlerini alıp-satmak dışında ihtiyacı olan birisine bedava olarak vermek ve bir vakfa bağışlamak gibi seçenekler de sunuyor

Abone Ol

- Periodik olarak düzenli satın alınan ürünler için, insanlara periyodik olarak ürünü gönderme izni almaktır. Insanlar ürünü her seferinde tekrar tekrar satın almaktansa kendi belirlediği şekilde ürüne abone olur

- Toplu satın alma sözü sayesinde farklı fiyatlandırma şekli kullanılabilir. İnsanlara hem kolaylık hem de fiyat avantaji sağlayabilir.

- Amazon, gündelik ürünlere abone olunabilmesine imkan tanıyor. Benzer şekilde oyuncak aboneliği ve T-shirt aboneliği iş fikirlerini inceleyebilirsiniz.

Satışına Katkıda Bulun

- İnsanlara ürünün satışına yapacakları katkıyı maddi olarak ödüllendirmektir. Affiliate programları yaygın kullanım şeklidir.

- Tanıdık arkadaşların tavsiyesi en güvenilen tavsiye kaynağıdır.

- En başarılı uygulamalarından birisi, Threadless’ın ‘Street Team‘ uygulamasıdır. Gerek insanlara verdiği paylaşım araçları gerekse puan tablosu gibi katılımı destekleyen kurgularıyla başarılı bir modeldir.